تبلیغات
Face2Face - خوزستان ، چشم به راه مرگ بیابان‌ها
 
Face2Face
 
 


هنوز هم بیابان غالب‌ترین چشم‌انداز مردم خوزستان است، هنوز هم شوره‌زار شدن زمین‌های این منطقه كشاورزی را تهدید می‌كند و شن‌های روان پیش‌رونده زمین‌های قابل كشت را لخت می‌كند و از كارایی می‌اندازد.

به ادامه برید

 بارندگی در استان خوزستان اندك است یعنی كمی بیشتر از 250 میلی‌متر در سال، اما تبخیر 10 برابر بارش است (2100 میلی‌متر در سال) همین مساله مزید بر علت می‌شود تا بیابانی شدن زمین‌هایی كه روزی پرثمر بوده‌اند سرعت بگیرد.

امروز خوزستان با 6 كانون بحران، آبستن فجایع زیست‌محیطی است. مردمان شهرها و روستاهای اهواز، شوش، امیدیه، ماهشهر، هندیجان و دشت آزادگان به خوبی كمبود آب، تبخیر شدید، فرسایش خاك (25 تن در هكتار در هر سال)، رسوب‌گذاری و شوره‌زار شدن زمین‌ها را درك می‌كنند.فرسایش بادی در این استان به حدی است كه می‌تواند با مدفون كردن زمین‌ها زیر لایه‌های شن، پایبندترین مردمان به سرزمین را وادار به ترك محل ‌كند. امروز سیمای طبیعی خوزستان حكایت از تخریب شدید دارد.

این استان با داشتن 3 اقلیم و ناحیه رویشی (مناطق مرتفع، جلگه‌های پست و مناطق میانبند) و 6 رود مهم (كارون، كرخه، دز، جراحی، زهره و شاوور) هنوز با كمبود آب، افت سطح آب‌های زیرزمینی، افت دشت‌ها، نابودی مراتع و از بین رفتن پوشش گیاهی روبه‌روست. همجواری با ادامه مسیر بیابان‌های عراق نیز به وخامت اوضاع دامن زده است و وزش بادهای خشك و سوزان تابستانه، ماسه‌زارها، شوره‌زارها و باتلاق‌های مناطق پست جلگه‌ای را ایجاد كرده است كه ثمره تنیده شدن این حلقه‌های معیوب به هم، تولید بیش از یك میلیون هكتار بیابان و 280 هزار هكتار كانون بحران فرسایش بادی (شنزار) است.

این وضع تا به آنجا ادامه پیدا كرده كه امروز فرسایش بادی، ارگ (مجموعه‌ای از ماسه‌زار)‌هایی را به وجود آورده و باتلاق‌های هورالعظیم، هورالهویزه، شادگان و شوره زارهای بندر امام، ماهشهر و زمین‌های كم‌بازده حاشیه جاده اهواز به امیدیه آینده منابع طبیعی را به مخاطره انداخته‌اند.

جنگل كاری روشی برای مقابله با بیابان

منابع طبیعی ایران بشدت تحت فشار است این ساده‌ترین نتیجه‌ای است كه می‌شود از تحلیل وضع موجود داشت. طبیعت ایران به خاطر بهره‌برداری‌های بی‌رویه و نادرست مدت‌هاست كه مجال نفس تازه كردن نیافته و رشد كند احیای پوشش‌ گیاهی از دست رفته در مناطق خشك و نیمه‌خشك چهره‌ای نیمه عریان به طبیعت داده است.

البته در بخش‌های مختلفی از كشور بویژه در مناطق بحرانی اقداماتی برای مهار این وضع انجام شده، همان‌گونه كه طرح 50 هزار هكتاری بیابان‌زدایی در غرب كرخه، بیابان را به عقب رانده است.

امروز شن‌های روان شهرها و روستاهای اهواز، شوش، دشت آزادگان، الباجی و امیدیه با كاشت درختان تثبیت شده‌اند و مردم بومی به جای فرار از ماسه‌ها، كشاورزی می‌كنند. اما هنوز در سراسر بیابان‌های كشور مجال كار هست چون به نظر می‌رسد میزان احیای طبیعت عقب‌‌تر از دامنه تخریب‌ها است. چراكه اگر چنین نبود امروز در 18 استان و 83 شهرستان كشور، 183 كانون بحران زیست‌محیطی وجود نداشت.

اگر بیابان‌ها عقب نشینند

وجود 5/32 میلیون هكتار بیابان در كشور نشانه خوبی نیست؛ هشداری زیست‌محیطی كه اخطار می‌كند باید طرح‌های بیابان‌زدایی جدی‌تر گرفته شود. در استان خوزستان یك میلیون و 277 هزار هكتار اراضی بیابانی وجود دارد كه تبخیر 3 برابر بیشتر از استاندارد جهانی، سرعت زیاد وزش باد، وقوع خشكسالی هر 3 تا 5 سال یك بار و وسعت اراضی با اقلیم خشك زمینه مساعدی برای گسترش بیابان در این منطقه فراهم كرده است.

این در شرایطی است كه رشد جمعیت، بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آب، شیوه‌های نامناسب آبیاری، آلودگی آب‌های زیرزمینی، شخم زمین در جهت شیب، رهاكردن زمین‌های زراعی، چرای دام در جنگل‌ها و برداشت غیراصولی از معادن نیز از عواملی است كه منطقه را برای پیشروی بیابان مستعد كرده است.

اینها عواملی است كه سبب شده از سال 1347 برنامه‌های بیابان زدایی در استان خوزستان بویژه در منطقه غرب كرخه ـ‌ كه قطب كشاورزی به شمار می‌رود ـ آغاز شود و همچنان ادامه یابد. هم‌اكنون استان خوزستان 890 هزار هكتار جنگل طبیعی، 82 هزار هكتار بیشه‌زار و بیش از 35 هزار هكتار جنگل دست كاشت دارد. تولید جنگل البته نشانه خوبی است و پیامد آن تولید 5/2 تن اكسیژن و جذب بیش از 60 تن گرد و غبار به ازای هر هكتار، اما وقتی اراضی سبز طبیعی و دست كاشت خوزستان با عرصه‌های بیابانی آن مقایسه می‌شود حكایت از این واقعیت دارد كه ـ با وجود همه تلاش‌های انجام شده ـ در نبرد رودرروی بیابان و عرصه‌های طبیعی تا كنون زایش بیابان‌ها پیشی داشته است.

توسعه بیابان و كابوس فقر و بیكاری و مهاجرت

وقتی بیابان‌ها روز به روز پیشروی می‌كنند، وقتی پوشش گیاهی هر روز فقیرتر از قبل می‌شود، وقتی شن‌های روان، جاده و زمین كشاورزی نمی‌شناسند و تا پشت در خانه‌های مردم هم پیش می‌روند، وقتی شیره جان طبیعت با بی‌رحمی و بدون فكر كشیده می‌شود و منابع طبیعی از درون تخلیه می‌شوند، وقتی داشتن جرعه‌ای آب شیرین آرزو می‌شود یا وقتی عمیق‌ترین چاه‌ها هم آب را به سطح زمین نمی‌كشانند آن وقت اگر مردم یك سرزمین برای زنده ماندن ترك وطن نكنند باید چه كار كنند؟

اینها واقعیات سرزمین‌های خشك و نیمه‌خشك جنوب غرب ایران است كه اگر پیش از آن كه زمان از دست برود كاری برایش نشود سرزمین‌های خالی از سكنه‌ای كه مردمانش برای بقا بار مهاجرت بسته‌اند داستانی همه‌گیر می‌شود. امروز حفظ و احیای مراتع موضوع مرگ و زندگی است همان طور كه تلاش برای بیابان‌زدایی این گونه است. امروز دیگر باید باور كرد كه اگر میدان تاخت و تاز بیابان‌ها گسترده شود، اگر قدرت بازسازی سرزمین تحلیل برود، اگر پوشش گیاهی تخریب شود، اگر تولیدات دامی و كشاورزی سیر نزولی پیدا كند، اگر سیل بیاید و زمین بلغزد یا تنظیم گردش آب در طبیعت به هم بخورد و ذخایر ژنتیكی گیاهی و جانوری نابود شود باید مطمئن بود كه اوضاع بحرانی پیش آمده به صلاح هیچ كس نیست.





نوع مطلب : اخبار گردشگری و شهرستانها، 
برچسب ها :




درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Admin
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :


Face (2) Face
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
کد جستجوگر گوگل
چت روم