تبلیغات
Face2Face - خرمهره‌های چینی و صنایع دستی ایران
 
Face2Face
 
 


این روزها در شرقی‌ترین نقطه كشورمان تنها چراغ چند كوره پخت سفال كلپورگان سو سو می‌زند. شاید یكی از دلایل زنده ماندن این هنر عشق هنرمندانش به بقا باشد زیرا هنرمندان سفال كلپورگان این روزها حتی گازوئیل برای روشن كردن كوره‌هایشان ندارند.

به ادامه برید

راه دور نروید همین زری‌بافی و مخمل‌بافی كه روزگاری فخر هنری هنرمندان كشورمان در سراسر دنیا بود، هرچند كه احیا نیز شده‌اند، اما این روزها حال و روز خوشی ندارند یا هنرمندانشان فوت شده‌اند و هنر خویش را برای همیشه با خود برده‌اند یا آن كه دیگر حال و حوصله آموزش به نسل بعد را ندارند. صنایع دستی ایران سال‌هاست كه با مشكلات متعددی دست به گریبان است و این موضوع نه به این دولت و نه دولت قبل ربطی دارد. گره‌ای كه باز كردنش نیازمند همیاری بسیاری از بخش‌های دولتی و غیردولتی با یكدیگر است و البته همت همگانی می‌خواهد و البته حمایت و هدایت.

بسته‌بندی صنایع دستی

مشكل بسته‌‌بندی صنایع دستی مشكل امروز و دیروز نیست. مشكلی ساختاری در راستای بسیاری از محصولات صادراتی كشورمان است. سال‌ها بود كه اصلا انگار برای كسی در داخل مهم نبود كه مثلا وقتی می‌خواهد فلان كوزه سفالی لعاب داده شده زیبای لالجین را خریداری كند آیا این اثر به طور اصولی بسته‌بندی شده است یا خیر. لای روزنامه‌ها می‌پیچیدند و برای محكم كاری هم كه شده لابه‌لایش كاغذ خرده می‌ریختند كه مبادا بشكند.

در میان این همه حرف‌ها، اما بسته‌بندی‌های روزنامه‌ای! به مذاق خریداران صنایع دستی كشورمان در خارج از كشور خوش نیامد تا اتفاقات درخور توجهی در این زمینه رخ دهد. از این اتفاقات این بود كه محصولات نفیس صنایع دستی كشورمان كه با روزنامه و گونی! به خارج از ایران فرستاده شده بودند با همان گونی‌ها به كشورمان بازگردانده شدند تا این موضوع برای بسیاری دغدغه شود كه به‌راستی محصولات صنایع دستی برای جهانی شدن نیازمند بسته‌بندی مناسب است.

اكبرتبار یكی از صنعتگرانی است كه در زمینه تولید آبگینه و تولید محصولات صنایع دستی در ارومیه به فعالیت می‌پردازد. این هنرمند كه این روزها به تهران آمده تا در كاروان سرای خانات به عرضه آثارش بپردازد نیز با این موضوع مشكل دارد. او ابتدا از بی‌رونقی بازار صنایع دستی در این استان می‌گوید و در پاسخ به این پرسش كه چرا كارهایش را برای صادرات و حضور در بازار جهانی صادر نمی‌كند تنها به این جمله بسنده می‌كند: «بسته‌بندی مشكل اساسی ما در زمینه صادرات است تا مانع آن شود كه آثارمان بتواند در سطح جهانی حضور یابد.»

او معتقد است كه آثار كشورمان شایسته حضور در بسیاری از بازارهای جهانی است، اما به همین دلیل ساده او نمی‌تواند هیچ یكی از صنایع دستی‌اش در این زمینه را به خارج از كشور ارسال كند.»

حرف‌های این هنرمند شیشه و آبگینه چندان پر بیراه نیست زیرا هنر صنعت او كه هر آن ممكن است خرد و شكسته شود برای حضور در بازارهای داخلی با مشكل مواجه است حال آن كه بسیاری دیگر از صنایع دستی كشورمان در رشته‌های دیگر مانند خاتم‌كاری و حتی فرش! نیز با مشكل بسته‌بندی برای صادرات روبه‌رو هستند.

یكی از مواردی كه كارشناسان در این زمینه به عنوان دلیلی برای توجیه به كار می‌برند هزینه بسته‌بندی این آثار است كه هنرمندان معتقدند با توجه به بالا بودن هزینه بسته‌بندی‌های مناسب برای كالاهای صنایع دستی سود حاصل از فروش این آثار چندان چنگی به دل نمی‌زند.

هرچند كه چند روز پیش و همزمان با هفته صنایع دستی نیز به طور رسمی از سوی معاونت صنایع دستی 33 رشته صنایع دستی در قالب 7 گروه تولیدی، بسته‌بندی استاندارد این آثار آغاز شد، اما كماكان بسته‌بندی آثار صنایع دستی مشكلی اساسی در این زمینه به شمار می‌رود زیرا باز هم خریداران خارجی با بسته‌بندی ایرانی مشكل دارند.

بازار خارجی صنایع دستی در ایران

محصولات چینی این طرف. محصولات چینی آن طرف. هر جا كه سر بچرخانی چینی‌ها حضور دارند و در این حضور همگانی چینی در اقتصاد كشورهای مختلف دنیا صنایع دستی كشورمان نیز در امان نمانده‌اند. این موضوع تا جایی پیش رفته است كه تا همین چند وقت پیش در شهرهای صاحب هنر و فرهنگ كشورمان مانند اصفهان و شیراز نیز محصولات چینی به توریست‌های خارجی زبان بسته فروخته می‌شد و فروشنده خوشحال از این كه جنس چینی‌اش را آب كرده است و از آن سو هنرمند صنایع دستی شیرازی یا اصفهانی عزادار كه با بی‌شمار صنایع دستی‌ باد كرده روی دستش چه كند.

این روزها دغدغه صادرات صنایع دستی داخلی به خارج از كشور از یك سو و ورود كالاهای درجه چندم خارجی و بخصوص چینی به عنوان صنایع دستی به كشورمان از سویی دیگر این چرخه را شبیه قیفی كرده است كه از سوی دریچه ورودی به كشور صنایع دستی خارجی به سادگی وارد مرزها می‌شوند و از این سو به سختی صنایع دستی از ایران خارج می‌شوند.

سیدمجتبی طباطبایی، هنرمند سفالگر قمی در این باره می‌گوید: این روزها حتی خرمهره‌ها را هم چینی‌ها به كشورمان صادر می‌كنند و این در حالی است كه همه می‌دانند كه خرمهره را ایرانی‌ها به عنوان گوشه‌ای از صنایع دستی خود به جهان معرفی كرده‌اند.

او می‌گوید: اكنون صادرات صنایع دستی به وسیله واسطه‌های زیادی صورت می‌گیرد كه در پایان كار كمترین سود به هنرمند تعلق می‌گیرد. وی از قوانین دست و پا گیری سخن می‌گوید كه در صادرات صنایع دستی وجود دارد و مانع از صادرات این كالاست كه می‌تواند سهم زیادی در صادرات غیرنفتی برای كشورمان به ارمغان بیاورد . موضوعات خروج آثار صنایع دستی از شهرهای تاریخی ایده جالبی بود كه چندی پیش در این زمینه مطرح شد و واكنش‌های مختلف را نیز به همراه داشته است.

كارشناسان سازمان میراث فرهنگی معتقد بودند كه این كار حمایت از تولیدكنندگان داخلی و حفظ صنایع دستی و هویت ایرانی اسلامی را به همراه خواهد داشت. به عقیده ایشان صنایع دستی بی‌كیفیت خارجی بیشتر از كشورهای چین، پاكستان و هند وارد بازار ایران می‌شوند.

تهمینه دانیالی، معاون صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری نیز به عنوان یكی از بالاترین مقام‌های مسوول در زمینه صنایع دستی كشورمان حضور پررنگ چینی‌ها را در بازار صنایع دستی ایران رد نمی‌كند. او اما راه حلش را برای مقابله با این بحران با این جمله ارائه می‌كند: «باید در زمینه صنایع دستی فرهنگ‌سازی شود و لاغیر.»

احیای صنایع دستی

بسیاری از هنرهای صناعی ایران در حال احتضار هستند. این یك واقعیت است كه همچون پیله‌ای صنایع دستی ایران را دربرگرفته است.

معاونت صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی به عنوان متولی اصلی و بسیاری از دستگاهای دولتی و غیردولتی در چند سال اخیر با برگزاری همایش‌ها و سمینار‌های مختلفی سعی در بازیابی هنرهای صناعی در حال فراموشی كشورمان داشته‌اند. این روند رو به رشد در احیا و بازیابی این هنرهای ملی و ایرانی در حالی است كه بسیاری از این هنرها به طور حتم فراموش شده‌اند و برگزاری این همایش‌ها نمی‌تواند راهی برای بازیابی آنها باز كند.

الهه اسدالله، هنرمند خاتم‌كار كشورمان در این زمینه معتقد است كه كاش به جای برگزاری این همایش‌ها راه‌های سهل‌الوصول‌تری برای هنرمندان صنایع دستی برای به روز كردن فروش آثارشان فراهم می‌شد. زیرا وی معتقد است كه احیای برخی از صنایع دستی در حال خطر فراموشی، بیشتر احیای موزه‌ای است تا به روز كردن و استفاده به روز از صنایع دستی در حال فراموشی.

تهمینه دانیالی، معاون صنایع دستی كشور اما با این عقیده موافق نیست. به عقیده وی احیا‌ی هیچ كدام از هنرهای صنایع دستی احیای موزه‌ای نیست و وی و همكارانش در این معاونت در حال كاربردی كردن این هنرها برای زنده ماندن بیشتر آنها هستند.

وی حتی در این زمینه مخمل‌بافی و زری‌بافی را به عنوان 2 هنر احیا شده از سوی این معاونت مثال می‌زند و می‌گوید: اكنون من با اطمینان كامل می‌گویم كه این رشته‌ها كاملا احیا شده‌اند و احیای آنها اصلا موزه‌ای نیست. وی اما از سیاست ‌دولت هم بر احیای رشته‌های فراموش‌شده استان‌ها سخن می‌گوید و برای آن كه سخنانش را در این زمینه كامل كند می‌افزاید: مخمل بافی در گذشته تنها سه كارگاه داشته است، اما اكنون همین هنر كه روزگاری تا مرز فراموشی كامل نیز پیش رفت به 40 كارگاه افزایش یافته است.

البته چندی پیش معاونت صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی طرحی را فراهم كرد كه براساس آن نمونه‌های 6 اثر صنایع دستی كه با طراحی و كاربری جدید، تعریف شده‌اند دوباره زمینه كاربری پیدا می‌كردند.

نمد، ظرف‌های سنگی خراسان، لاكی‌تراشی مازندران، زیورآلات تركمن، سرامیك آبی شهررضا و پارچه قلم‌كار اصفهان، 6 محصولی بودند كه براساس این طرح و البته با توجه به نیاز امروز، با كاربری جدید طراحی و به نوعی احیا شده‌اند.

در این طرح قرار بر این شده است كه كارگاه‌های نمونه كه تولیدات قابل قبول و باكیفیت دارند، انتخاب می‌شوند و این طرح‌ها همراه جزوه‌های آموزشی تهیه‌شده توسط طراحان، رایگان در اختیار این كارگاه‌ها قرار می‌گیرند تا براساس این طرح‌ها محصولات خود را تولید كنند.

براساس نظر كارشناسان یكی از مواردی كه باید در این طرح برای احیای هنرهای سنتی و صنایع دستی صورت گیرد احیا محصولات صنایع دستی براساس مبدا جغرافیایی محصول است. در توضیح این مطلب باید گفت كه طرح‌های جدید احیا شده صنایع دستی فقط به محل تولید این محصولات ارائه می‌شوند تا تولیدات پراكنده نشوند و از آنها در مبدا حمایت می‌شود.

اشتغال رمز اصلی

از سال گذشته كه صنایع دستی از سازمانی جدا و به سمت معاونت سازمان عریض و طویل میراث فرهنگی و گردشگری در آمد بسیاری بر این عقیده بودند كه این جابجایی نمی تواند گره از كار این حوزه باز كند. نزدیك به 8 ماه تجربه مسوولان جدید این سازمان، اما حكایت از موضوعی دیگر دارد كه توانسته است رابطه جدیدی را در این زمینه ایجاد كند. تا پیش از این در چرخه تولید صنایع دستی تا مصرف آن به دست مصرف‌كننده حلقه واسطی به نام دلالان صنایع دستی وجود داشت كه با رویكرد جدید این سازمان قرار است این چرخه با رویكرد از تولیدكننده صنایع دستی تا مصرف‌كننده صنایع دستی كوتاه شود.

امری كه در نمایشگاه بزرگ صنایع دستی كه این روزها در كاروانسرای خانات تهران دنبال شد و البته با واكنش مثبت دو گروه دخیل در این چرخه روبه‌رو شد.

در این نمایشگاه دانش‌آموختگان سنتی و البته دانشگاهی این هنر هر یك با ارائه مستقیم و البته تولید زنده آثار خود مخاطبان زیادی را به این كاروانسرای تاریخی شهر تهران كشاندند.دانش‌آموختگانی كه شاید دغدغه اصلی‌اشان پس از فارغ‌التحصیلی اشتغال و ارتزاق روزی خودشان بود در این نمایشگاه هر یك به نمایش گوشه‌ای از هنر خویش پرداختند.

پرویز پورفرخی، مدیركل میراث فرهنگی و گردشگری خوزستان در این زمینه معتقد است كه باید از آموزش‌های اشتغال‌زا در زمینه صنایع دستی آغاز و به سمت تشكیل كارگاه‌های استاد ـ شاگردی حركت كرد، به‌طوری كه آموزش به اشتغال معنادار و واقعی منجر شود.

وی در این زمینه راه‌حلی را نیز پیشنهاد می‌كند و می‌گوید: پیشنهادهای مختلفی برای تقویت زیرساخت‌های صنایع دستی وجود دارد. به عنوان مثال آن كه پس از آموزش‌های اشتغال‌زا تسهیلات به صورت هدفمند، با آگاهی و مدیریت از سوی صنعت‌گران سرمایه‌گذاری می‌شود و ما نباید دخالتی در روابط آنها با بانك‌ها داشته باشیم.





نوع مطلب : اخبار گردشگری و شهرستانها، 
برچسب ها :




درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : Admin
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :


Face (2) Face
Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت
کد جستجوگر گوگل
چت روم